Jeruzalem (Hebreeuws: ירושלים Jeroesjalajim) is een van de twintig oudste (bewoonde) steden ter wereld. De oude Kanaänitische stad is de bakermat van het jodendom en het christendom, en de stad wordt door volgelingen van deze religies en door de islam als heilig beschouwd.
Binnen de muren van de Oude Stad Jeruzalem liggen een joodse, een christelijke, een islamitische en een Armeense wijk. Hier bevinden zich ook de meeste locaties die een bijzondere betekenis hebben binnen het jodendom, het christendom en de islam.
De stad telt thans ca. 940.000 inwoners. Sinds het begin van de 19e eeuw zijn Joden de grootste bevolkingsgroep van Jeruzalem en sinds midden 19e eeuw zijn zij in de de meerderheid.
Jeruzalem is sinds 1967 onder het gezag van Israël gebracht. Sinds 1950 wordt Jeruzalem door Israël beschouwd als zijn hoofdstad en heeft er o.a. het presidentsgebouw en het parlement de Knesset.
Hebreeuws-Bijbelse bijnamen van de stad zijn de 'Stad van David' en 'Zion'.
In en reisgids staat o.a.:
"Ook is Jeruzalem een stad van contrasten: satellietschotels versus minaretten en kerktorens, modern geklede vrouwen in minirok versus gesluierde Arabische vrouwen, orthodoxe joden met zwarte hoeden en zwarte mantels en minniken en nonnen uit de meest uiteenlopende christelijke geloofsrichtingen".

Geschiedenis

De stad Jeruzalem wordt reeds genoemd in bronnen van zo'n 3000 jaar v. Chr. In 1025 v.Chr. versloeg koning Saul de Filistijnen, die daarmee uit de heuvels van Juda verdwenen. Omstreeks 1000 v. Chr. veroverde koning David Jeruzalem, dat hij tot hoofdstad van zijn rijk uitriep. Hij liet de Ark ernaartoe halen. David wilde in Jeruzalem een tempel bouwen, maar de profeten keerden zich daartegen. In 970 begon zijn zoon, koning Salomo, met steun van de profeten, met de bouw van de tempel, de Eerste Tempel. Deze tempel wer in 586 v. Chr. verwoest. Ruim 50 jaar later keerden de joden, die in ballingschap naar Babylon waren gevlucht, terug en bouwden er hun Tweede Tempel.
Omstreeks 300 v.Chr. werd het Perzische Rijk veroverd door de Grieken. Hiermee begon de periode van het Hellenisme voor Jeruzalem.

In 63 v.Chr. begon de Romeinse tijd aan met de verovering van de stad door Pompeius. Herodes de Grote versterkte en verfraaide Jeruzalem met verschillende vestingwerken en andere bouwwerken. Het was tegen het einde van de regering van Herodes de Grote dat Jezus van Nazareth werd geboren.

In het jaar 66 na Chr. begon de Joodse Opstand. Deze werd onderdrukt door de Romeinen. Hierbij verwoestten de Romeinen een groot deel van de stad, o.a. de Tweede Tempel Het enige overblijfsel van de tempel was een deel van de Westelijke muur, die nu bekend staat als de Klaagmuur.

In 335 beval keizer Constantijn de bouw van de Heilige Grafkerk op de plek waar Jezus was gekruisigd.

In 637 gaf patriarch Sophronius de stad, na de Slag bij de Jarmuk, over aan de Arabieren onder leiding van kalief Omar. In het Arabisch werd de stad bekend als Al-Qoeds (de heilige (stad)). Het is voor de moslims een heilige stad, onder meer omdat de profeet Mohammed er vanuit Mekka naartoe is gereisd en vanaf de Tempelberg naar de hemelen is opgestegen.

De joodse en christelijke gemeenschappen genoten in de islamitische wereld een hoge mate van zelfstandigheid. In 1071 veroverden de Turkse (soennitische) Seltsjoeken de stad op de sjiitische Fatimiden. De Seltsjoeken staken synagoges en kerken in brand en de sjiieten werden vermoord of verdreven. Toen men in West-Europa vernam dat de christelijke pelgrims werden lastig gevallen, vond men dat er (militair) ingegrepen moest worden en kwamen de kruistochten op gang.

In 1099 bereikte de eerste kruistocht de stad. De kruisvaarders veroverden deze en richtten er vervolgens een verschrikkelijk bloedbad aan. De islamitische en Joodse bevolking werd uitgeroeid of verkocht als slaaf aan Egypte of Europa. De kruisvaarders stichtten het Koninkrijk Jeruzalem. De eerste hoogste gezagsdrager, Godfried van Bouillon weigerde echter de titel van koning en nam de titel van Beschermer van de Heilig Grafkerk aan omdat hij geen koningskroon wilde dragen op de plaats waar Jezus een doornenkroon droeg. Zijn opvolgers namen echter wel de titel van koning aan.
De koning nam oorspronkelijk zijn intrek in de Al-Aqsamoskee. Later werd dit gebouw de residentie van de Tempeliers.

In 1187 werden de kruisvaarders verslagen en de stad gaf zich over aan Saladin. In tegenstelling tot de kruisvaarders 88 jaar eerder richtte Saladin geen bloedbad aan. Veel joodse vluchtelingen, uit de Spaanse gebieden, verdreven door de Inquisitie, vestigden zich in het Ottomaanse Rijk, waaronder ook Jeruzalem.

De Ottomaanse heerschappij duurde tot 1917, toen de Britten de stad veroverden op de Turken tijdens de Eerste Wereldoorlog. Door de Volkerenbond werd in 1922 het mandaat aan de Britten gegeven om Palestina te besturen en de lokale bevolking voor te bereiden op zelfstandigheid.

In de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties werd in november 1947 resolutie 181 aangenomen, die de opdeling van Mandaatgebied Palestina in twee afzonderlijke staten regelde. De resolutie erkende de speciale positie van Jeruzalem. De stad zou onder een speciaal bewind komen, dat door de VN bestuurd zou worden.

Op 14 mei 1948 riep David Ben-Gurion de staat Israël uit. Tijdens de oorlog die volgde, lukte het de Israëlische strijdkrachten niet om behalve West-Jeruzalem ook Oost-Jeruzalem, waaronder de oude stad, te veroveren. Jordanië annexeerde Oost-Jeruzalem eenzijdig, alsmede de gehele Westelijke Jordaanoever.
Tijdens de Zesdaagse Oorlog van juni 1967 veroverde Israël Oost-Jeruzalem op Jordanië en annexeerde de Oude Stad en een gebied eromheen. Dit gebied werd samengevoegd onder één Israëlische gemeente. Rondom Jeruzalem werden Israëlische nederzettingen gepland en gebouwd.

In september 2000 brak de Tweede Intifada uit na een bezoek van de toenmalige Israëlische oppositieleider Ariël Sharon aan de Tempelberg. Daarna werd de stad opgeschrikt door aanslagen. Thans is het relatief rustig in Jeruzalem.

Religieuze betekenis van Jeruzalem

Joden, christenen en moslims beschouwen Jeruzalem als een belangrijke stad binnen hun godsdienst:

Voor joden is Jeruzalem het voornaamste centrum van hun religie omdat de Tempel van Salomo er ooit gevestigd zou zijn. Na de verwoesting ervan (in de 6e eeuw v.Chr.) was rond 500 v.Chr. een tweede tempel gebouwd. De Westelijke Muur van de voormalige Tweede Tempel, kortweg de Westmuur, ook bekend als 'Klaagmuur', is de stenen expressie van hun religieuze traditie.

Voor christenen is Jeruzalem de stad waar Jezus de joodse feesten heeft meegevierd, de laatste jaren van zijn leven indrukwekkende dingen heeft gedaan, gezegd en meegemaakt, gekruisigd werd en uit zijn graf is herrezen. Het is de plaats waar de vroege kerk door zijn volgelingen werd gesticht. Hier werd door keizer Constantijn de Grote de Heilig Grafkerk gebouwd.

Voor moslims zijn de Rotskoepel, vanwaar de profeet Mohammed een hemelreis zou hebben gemaakt, en de Al-Aqsamoskee op de Tempelberg in de oude stad de belangrijkste islamitische centra na Mekka en Medina.

De Oude Stad kende vier religieuze wijken. Ook de huidige stad kan grofweg in vier delen verdeeld worden. Het zuidelijk deel, bestaande uit vele nederzettingen, is overwegend seculier joods. Daartussen ingesloten liggen geannexeerde Palestijnse wijken, onder meer met overwegend een moslim- en christenbevolking. Het noordwesten is overwegend charedisch jood.s In en rond de wijk Meah Shearim hebben ultraorthodoxe joden de hoofdvestiging. Het oostelijk deel is overwegend Palestijns-Arabisch, waaronder moslims, christenen en kleinere religieuze groepen.

Op dag 7, 8 en 9 zijn we met onze Israëlreis in Jeruzalem, de belangrijkste plaats van ons 12-daags bezoek aan Israël. Op dag 7 komen we er aan via de Olijfberg en bezoeken de Oude Stad. Op dag 8 gaan we eerst naar Yad Vashem, het holocaustcentrum in het noordwesten van de stad. Daarna gaan we weer naar de Oude Stad met als voornaamste plekken de Joodse Klaagmuur en de Arabische Rotskoepel en Al Aqsa Moskee op de Tempelberg. Op dag 9 gaan we eerst naar het nabijgelegen Bethlehem en daarna weer naar de Oude Stad en de omgeving van de Jaffastraat, o.a. de wijk Meah Shearim, waar orthodoxe joden wonen.

Jeruzalem: Klaagmuur
Jeruzalem: Rotskoepel
Jeruzalem: Heilig grafkerk Jeruzalem: Yad Vashem



Naar Belangrijke plaatsen in Israël:-----Naar Startpagina Israëlreis: